Nowa wystawa w lokalu Galerii - Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa WYSTAWY - - Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa
Strona główna » HISTORIA » Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa, WYSTAWY » Nowa wystawa w lokalu Galerii

Nowa wystawa w lokalu Galerii

19 lipca 2013

zaproszenie_2 i 3

 

 

fot_E_Janusz_008

 

fot_E_Janusz_012

 

fot_E_Janusz_018

 

fot_E_Janusz_022

 

fot_E_Janusz_010

 

W 1839  r. wynaleziono fotografię  i był to jeden z najdonośniejszych wynalazków XIX w. Zanim jednak doszło do wykonania fotografii na papierze przeszła ona różne stadia od dagerotypu tj. unikatowego obrazu na posrebrzonej miedzianej blaszce, który nie dawał się kopiować, do fotografii na materiałach przeźroczystych stanowiących negatyw tj. płytach kolodionowych czy suchych płytach szklanych. Lata 50. XIX w. były czasem fotografów wędrownych, którzy podróżowali od miasta do miasta z przenośnym atelier. W Poł. XIX w. rozpoczął się okres powstawania zawodowych zakładów fotograficznych. Najstarsze z nich na terenie Polski to zakład dagerotypii w Warszawie (1841), we Lwowie (1843), we Wrocławiu (1848), w Krakowie (1861), w Opolu (1862). Rzeszów doczekał się pierwszego zakładu fotograficznego w 1864 r. Założył go Józef Zajączkowski i prowadził do 1886 r.

Edward Janusz urodził się 19 października 1850 r. we Lwowie. Był najstarszym z trójki rodzeństwa. Trudna sytuacja materialna rodziny nie pozwoliła mu dokończyć studiów na Politechnice Lwowskiej, dlatego też podjął służbę w wojsku austriackim awansując do rangi porucznika. Już w trakcie służby wojskowej interesował się malarstwem i fotografią. Obiecującą karierę oficera musiał jednak zakończyć po dziesięciu latach z powodu choroby serca. Pod koniec 1880 r. podjął pracę jako fotograf na przedmieściach Lwowa. Nowy zawód otwierał szerokie możliwości rozwoju. Edward Janusz pierwsze swoje zdjęcia wykonywał na podwórzu – za tło służyła mu ściana z desek. W 1882 r. został fotografem w  małym powiatowym miasteczku Złoczowie. Talent i pracowitość pozwoliły mu osiągnąć wysokiej klasy rezultaty.

Przełomowym momentem w jego działalności fotograficznej stało się zorganizowanie wystawy 1886 r. w Rzeszowie. Znany kupiec Ferdynand Schaiter użyczył mu okna wystawowe sklepu w swojej kamienicy przy ulicy Sandomierskiej (obecnie Grunwaldzka). Była to pierwsza wystawa fotografii w Rzeszowie. W tym samym roku otwiera swój zakład fotograficzny w pawilonie posesji Gartnerów przy ulicy Sandomierskiej 18. Ciekawe i starannie wykonane portrety podobały się mieszkańcom, co zapewniło klientelę w nowo otwartym zakładzie fotograficznym. Wśród zamożnego mieszczaństwa zapanowała moda na posiadanie portretów a Edward Janusz na ten czas był jedynym fotografem w mieście. Zakład fotograficzny był nowocześnie wyposażony a atelier było zimą opalane. Niestety w dwa lata po jego otwarciu pożar doszczętnie zniszczył drewniany pawilon. Edwardowi Januszowi udało się urządzić nowy zakład w tej samej kamienicy. Zakład przetrwał aż do lat 70. XX w. Sprzęt i wyposażenie oraz odczynniki sprowadzano z Wiednia. Nowe atelier posiadało światło naturalne, którego dopływ i natężenie regulowano przy pomocy przeźroczystych zasłon. Niestety prawidłowy czas naświetlania fotograf musiał wypraktykować.

Oprócz sprzętu fotograficznego, na który składały się aparat atelierowy o dwóch obiektywach na ciężkiej drewnianej podstawie z regulacją wysokości i nachylenia, proste kamery jednoobiektywowe w drewnianych obudowach, statywy, różnorakie ramki i kasety oraz inne części wymienne do tych aparatów. Zakład posiadał zaplecze laboratoryjne. Wykonywano tam cały łańcuch czynności składający się na proces fotograficzny do przygotowania substancji chemicznych i klisz szklanych aż po retusz, tonowanie, płukanie, suszenie i procesy wykończeniowe gotowych pozytywów. Klientom wydawano gotowe zdjęcia naklejone na różnego rodzaju wysokogatunkowe kartony z litograficznymi nadrukami na odwrocie. W zależności od zamówienia brzegi były złocone i tłoczone napisy. Zdjęcia wykonywano w kilku formatach, najmniejszym tzw. Wizytowym o wymiarach 10×6 cm, nieco większym gabinetowym 16,5×11 cm i amerykańskim o wymiarach 20,5×10 cm. Nowy zakład posiadał również pomieszczenie na archiwum klisz, które starannie przechowywano. W skład wyposażenia atelier wchodziły również niezbędne rekwizyty tj. meble, malowane tła, kolumny czy wazony.

W 1889 r. Edward Janusz zawarł związek małżeński z Leopoldyną Krause. Posiadała ona umiejętności w zawodzie fotografa i tytuł pomocnika fotograficznego, który zdobyła w jednym z wiedeńskich zakładów fotograficznych. Przez kilka lat prowadziła również własny zakład fotograficzny w Raabs. W nowym rzeszowskim zakładzie wspólnie osiągali znakomite rezultaty uzupełniając się nawzajem jako fotografowie. W 1898 r.  Edward Janusz jako jeden z nielicznych w kraju został wyróżniony wyjątkowym tytułem Cesarsko-Królewskiego Nadwornego Fotografa. Firma rozszerzyła swoją działalność o sprzedaż akcesoriów i aparatów fotograficznych. W 1889 r. zakład Edwarda Janusza wydał własnym nakładem i z własnej fotografii kolekcje kart pocztowych z widokami miasta Rzeszowa opisanych w języku polskim. Edward Janusz znajdował czas również na pracę społeczną – był jednym z założycieli Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Włączał się również we wszystkie ważniejsze dla miasta przedsięwzięcia przez co cieszył się ogólna sympatią i szacunkiem. W roku 1890 r. przyszła na świat jego pierwsza córka Dorota, a potem jeszcze troje dzieci: Fryderyk 1892, Maria – 1896, Helena – 1906. Cała czwórka odziedziczyła zdolności plastyczne i choć syn Fryderyk wybrał po latach karierę prawnika, a córki kolejno zakładały własne rodziny to jednak wszyscy angażowali się w rodzinną fotograficzną firmę. W czasie długoletniej pracy zawodowej Edward Janusz zajmował się fotografią wszelkiego rodzaju: portretową, pejzażową, dokumentalną, okolicznościową a także fotografią architektury. Edward Janusz zmarł 3.III.1914 r., został pochowany na cmentarzu rzeszowskim na Pobitnem.

Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa, WYSTAWY